Van wie is de democratische rechtsstaat? Is het een eigendom van het volk, de rechter, de progressieve voorhoede, of de gefrustreerde burger die zich niet meer gehoord voelt?

In De neutrale staat biedt Paul Frissen een diepgaande analyse van de huidige tijdgeest waarin populistisch rechts en activistisch links met elkaar in conflict zijn, maar tegelijkertijd opvallende overeenkomsten vertonen. Beide groepen claimen de democratie en de rechtsstaat, en beide dreigen de pluraliteit te verstikken die zij juist beogen te verdedigen. Frissen onthult hoe Nederland, ooit een voorbeeld voor anderen, verstrikt raakte in technocratie, morele superioriteit en een maakbaarheidsdenken dat de neutraliteit van de staat onder druk zet. In een samenleving die steeds verder polariseert en cultureel verdeeld is, komt de democratische rechtsstaat zelf in gevaar.

Als antwoord op revolutionair enthousiasme en bestuurlijke overmoed pleit Frissen voor een ongemakkelijke maar noodzakelijke benadering: conservatief pluralisme. Dit is geen pleidooi voor nostalgie of reactionaire politiek, maar voor matiging, terughoudendheid en een politiek neutrale staat die diversiteit beschermt zonder deze te willen oplossen. De neutrale staat is een uitdagende en contrasterende verdediging van pluraliteit in een tijd waarin gelijkheid, zuiverheid en overwinning centraal staan. Wie de democratische rechtsstaat wil behouden, moet bereid zijn deze niet te claimen.

‘Paul Frissen heeft er zijn specialisme van gemaakt om de staat en zijn dienaren te tuchtigen.’ – Martin Sommer in de Volkskrant

Paul Frissen (1955) is decaan aan de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur in Den Haag en emeritus hoogleraar bestuurskunde aan Tilburg University. Hij heeft eerder diverse invloedrijke werken gepubliceerd, waaronder De staat van verschil (2007), De fatale staat (2013), Het geheim van de laatste staat (2016) en De integrale staat (2023). Ontdek deze essentiële bijdrage aan het debat over de toekomst van onze democratische rechtsstaat, verkrijgbaar bij Boekhandel Douwes.