In het rapport "Kiezen of delen" wordt diepgaand onderzocht onder welke voorwaarden burgers bereid zijn informatie te delen met toezichthoudende instanties. De kernvraag van dit onderzoek is: onder welke omstandigheden zijn burgers bereid om informatie met toezichthouders te delen? Om deze vraag te beantwoorden, zijn drie deelstudies uitgevoerd: een systematische literatuurstudie, interviews met uitvoerders en toezichthouders, en een grootschalig vignettenexperiment met een representatieve groep burgers.

Deze deelstudies onthullen belangrijke factoren die de bereidheid van burgers om informatie te delen beïnvloeden. Het blijkt dat meldingsbereidheid voornamelijk wordt gedreven door eigenbelang, met een minder prominente rol voor maatschappelijke overwegingen of ernst. Pro-sociale motivatie blijkt slechts beperkt van invloed. Vertrouwen en terugkoppeling zijn cruciaal voor het stimuleren van meldingsbereidheid, vooral wanneer het eigenbelang minder duidelijk is. Bovendien vermindert de meldingslast de bereidheid om te rapporteren, vooral in situaties met lage motivatie of onduidelijke procedures.

Het onderzoek benadrukt dat meldingsgedrag sterk afhankelijk is van de context en situatie. Er zijn geen universele 'melddrempels'; wat als belangrijk wordt ervaren, verschilt per individu en situatie. Een belangrijke conclusie is dat melders willen worden gehoord, willen dat er actie ondernomen wordt met hun informatie, en willen niet benadeeld worden door hun openheid. Toezichthouders kunnen de meldingsbereidheid verhogen door zorgvuldig na te denken over deze drie elementen in hun communicatie en procedureontwerp. Aan het einde van het rapport worden zes praktische aanbevelingen gepresenteerd.

Deze uitgave is onderdeel van de reeks ‘Handhaving en Gedrag’, een interdepartementaal samenwerkingsprogramma dat zich richt op gedragswetenschappelijk onderzoek relevant voor handhaving en naleving van regelgeving. Het programma streeft ernaar wetenschappelijke kennis te ontwikkelen over de mechanismen achter naleving en overtreding van regelgeving, en hoe de overheid dit gedrag kan beïnvloeden. Hiermee draagt het bij aan de kwaliteit van de handhaving. Ontdek meer over dit belangrijke onderwerp bij Boekhandel Douwes.