Eerst meteen maar een hardnekkig misverstand wegnemen: volksverhalen, en zeker ook sprookjes, waren in het verleden zelden bedoeld voor kinderen. Ze waren doorgaans een verhaalgenre voor (jong)volwassenen: spannende, amoureuze en grappige verhalen voor ’s avonds rond het haardvuur.
Tot de volksverhalen rekenen we: de fabel, het sprookje, de sage, de legende, het raadsel, de mop, het broodjeaapverhaal. De plot van een volksverhaal blijft door de tijd heen min of meer stabiel en herkenbaar, alhoewel er altijd sprake zal zijn van een zekere variatie.
In dit boek vloeien verhalen met water over de pagina’s: drinkwater, de zee en de Wadden, rivieren en kanalen, grachten en sloten, dijkdoorbraken en overstromingen, regen, sneeuw en ijs. Want water is wat in overvloed beschikbaar is in de Nederlandstalige volksverhalen in heden en verleden. Ter afwisseling en vermaak worden ook complete volksverhalen tussen de hoofdstukken door geplaatst.
Theo Meder, onderzoeker etnologie en orale cultuur bij het Meertens Instituut, is ook emeritus-hoogleraar Volksverhalen en vertelcultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen. Dit ‘ultieme boek’ is een neerslag van jarenlang onverdroten ‘bezig zijn’ met dit onderwerp.